Een dierbare verliezen is al zwaar. Daarna ontdekken dat zijn rekeningen, en soms ook die van u, geblokkeerd zijn, maakt een moeilijk moment nog zwaarder. Goed nieuws: de Belgische wet voorziet eenvoudige oplossingen voor dringende kosten, en een duidelijke procedure om de rest te deblokkeren. Dit artikel legt elke stap uit.
Waarom blokkeert de bank de rekeningen?
Zodra de bank op de hoogte is van het overlijden (door de familie, de gemeente of de begrafenisonderneming), is ze verplicht de tegoeden te blokkeren van de overledene. De blokkering beschermt de nalatenschap en waarborgt dat het geld onder de wettelijke erfgenamen wordt verdeeld.
Bij een gehuwd koppel blokkeert de bank doorgaans:
- de persoonlijke rekeningen van de overledene;
- de gemeenschappelijke rekeningen (op naam van beide echtgenoten);
- vaak ook de persoonlijke rekeningen van de langstlevende partner, omdat de wet eerst het aandeel van elk moet bepalen volgens het huwelijksvermogensstelsel.
Ook de kluizen worden verzegeld tot er een inventaris is opgesteld.
Wat de bank meteen kan vrijgeven
Blokkering betekent niet dat de langstlevende partner met lege handen achterblijft. Er bestaan twee mechanismen.
1. Het bedrag van 5.000 € voor dringende behoeften
De langstlevende echtgenoot of wettelijk samenwonende mag tot de helft van de beschikbare tegoeden opnemen, met een maximum van 5.000 €, zonder te wachten op het attest van erfopvolging. Dit bedrag dekt de lopende uitgaven van het dagelijks leven.
Overschrijd dit plafond niet. Neemt de langstlevende partner meer op dan de helft van de tegoeden of meer dan 5.000 €, dan voorziet de wet een sanctie: hij verliest een deel van zijn rechten in de nalatenschap, ten belope van de overschrijding. Blijf onder het plafond zolang de nalatenschap niet is geregeld.
2. De betaling van de uitvaart
De bank kan de factuur van de begrafenisonderneming rechtstreeks betalen vanaf de geblokkeerde rekening van de overledene, op eenvoudige voorlegging van de factuur. Andere facturen die met het overlijden samenhangen (laatste ziekenhuisfactuur, rusthuis, zorg) kunnen vaak op dezelfde manier worden betaald. Die betalingen vallen niet onder het plafond van 5.000 €.
Rekeningen deblokkeren: attest of akte van erfopvolging
Om alle tegoeden vrij te geven, heeft de bank een officieel document nodig dat de erfgenamen aanwijst. Er bestaan twee documenten, afhankelijk van de complexiteit van de nalatenschap.
| Document | Wie levert het af | Wanneer |
|---|---|---|
| Attest van erfopvolging | Kantoor Rechtszekerheid (FOD Financiën), gratis | Eenvoudige nalatenschap: geen testament, geen huwelijkscontract, geen minderjarige of beschermde erfgenaam. |
| Akte van erfopvolging | Notaris (betalende akte) | Zodra er een testament, een huwelijkscontract, een minderjarige of beschermde erfgenaam, of een complexe situatie is. |
In de praktijk is de notariële akte verplicht zodra er een testament of huwelijkscontract bestaat. De notaris controleert ook of er geen fiscale of sociale schulden van de overledene zijn vóór de bank de tegoeden vrijgeeft.
De procedure stap voor stap
- De bank op de hoogte brengen van het overlijden en de lijst van rekeningen opvragen, met de overlijdensakte van de gemeente.
- De dringende kosten regelen via het bedrag van 5.000 € en de uitvaart rechtstreeks door de bank laten betalen.
- Het attest of de akte van erfopvolging bekomen bij het Kantoor Rechtszekerheid of bij een notaris, naargelang uw situatie.
- Het document aan de bank bezorgen, die controleert of er geen fiscale en sociale schulden van de overledene zijn.
- De tegoeden deblokkeren en verdelen onder de erfgenamen, zodra de aangifte van nalatenschap loopt en de erfbelasting in rekening is gebracht.
Anticipeer op de erfbelasting op deze tegoeden: simuleer het verschuldigde bedrag in 30 seconden.
Calculator openen →Blokkering van rekeningen en erfbelasting
Het deblokkeren van de rekeningen en de betaling van de erfbelasting zijn twee verbonden stappen. De aangifte van nalatenschap moet worden ingediend binnen de 4 maanden na een overlijden in België (5 maanden binnen de Europese Economische Ruimte, 6 maanden daarbuiten). De banktegoeden van de overledene maken deel uit van de belastbare basis, aan de tarieven van de rechte lijn, de broers en zussen of de andere erfgenamen volgens de verwantschap.
In Vlaanderen geniet de langstlevende partner een abattement van 75.000 € op roerende goederen, waaronder de bankrekeningen. In Brussel en Wallonië geldt een abattement in rechte lijn. Om te schatten wat uw erfgenamen echt op de tegoeden zullen betalen, gebruikt u de calculator erfbelasting.
Bereid uw notarisafspraak voor
U weet hoe u de rekeningen deblokkeert. Bereid nu de rest van het dossier voor.
Bekijk gedetailleerde inhoud →
- Checklist voorbereiding (12 vragen voor de notaris)
- Vermogensinventaris (in te vullen tabellen)
- Kalender wettelijke termijnen + boetes
- Inventaris digitale activa (crypto, accounts)
- Vergelijking tarieven 2026 per gewest
9,99 € 7,99 € Lanceringsprijs · Eenmalige betaling · Directe toegang
💳 Bancontact · Visa · Mastercard · Klarna
Notarispakket downloaden (7,99 € · Stripe) →Veilige betaling Stripe · 5 afdrukbare PDF's · Directe toegang
Veelgestelde vragen
Bij een gehuwd koppel blokkeert de bank vaak ook de persoonlijke rekeningen van de langstlevende partner. De reden: afhankelijk van het huwelijksvermogensstelsel kan een deel van die tegoeden tot de nalatenschap van de overledene behoren. De blokkering is tijdelijk, tot het attest of de akte van erfopvolging het aandeel van elk vastlegt. Het bedrag van 5.000 € blijft toegankelijk voor dringende kosten.
Het attest van erfopvolging dat het Kantoor Rechtszekerheid van de FOD Financiën aflevert, is gratis. Het is alleen mogelijk voor eenvoudige nalatenschappen: zonder testament, zonder huwelijkscontract en zonder minderjarige of beschermde erfgenaam. Zodra een van die elementen bestaat, is een akte van erfopvolging bij de notaris nodig, die wel betalend is.
Beter niet. Het wettelijk plafond is de helft van de tegoeden met een maximum van 5.000 € vóór het attest van erfopvolging. Meer opnemen doet u een deel van uw rechten in de nalatenschap verliezen, ten belope van de overschrijding. Voor een grotere behoefte wacht u op de volledige deblokkering of overlegt u met uw notaris.
Nee. De factuur van de begrafenisonderneming wordt rechtstreeks door de bank betaald vanaf de rekening van de overledene, buiten het plafond van 5.000 €. Dat plafond geldt voor de andere dringende uitgaven die de langstlevende partner zelf betaalt. Leg de uitvaartfactuur voor aan de bank voor een rechtstreekse betaling.
Een eenvoudig attest van erfopvolging duurt doorgaans enkele weken. Een akte van erfopvolging bij de notaris hangt af van de complexiteit van de nalatenschap. De bank geeft de tegoeden vrij zodra ze het geldige document ontvangt en na controle dat er geen openstaande fiscale of sociale schuld van de overledene is. Bij een schuld kan de bank het nodige bedrag inhouden vóór ze het saldo vrijgeeft.
Verwante pagina's
Om verder te verdiepen: